In de lente van 1945 waren Belgische diplomaten aanwezig bij de opstelling van het allereerste Handvest van de Verenigde Naties in San Francisco. Op 26 juni trad België officieel toe tot de organisatie, samen met vijftig andere stichtende leden.
De eerste zitting van de Algemene Vergadering (AV) werd gehouden in Londen in 1946. Twee ministers van Buitenlandse Zaken streden om het voorzitterschap van dit edele halfrond: de Noor Trygve Halvdan Lie en voormalig Belgische eerste minister Paul-Henri Spaak. Uiteindelijk werd onze kandidaat aangewezen als eerste voorzitter van de Algemene Vergadering en werd Lie benoemd tot Secretaris-Generaal.
In de herfst van 1946, tijdens de tweede zitting van de Algemene Vergadering in Flushing Meadows in het New Yorkse Queens, werd New York als de permanente hoofdzetel van de organisatie gekozen. Drie jaar later werd het hoofdkwartier gebouwd aan de oever van de East River in Manhattan. Het ontwerp van het gebouwencomplex werd toegewezen aan een internationaal team van elf gerenommeerde architecten. Onder leiding van de Amerikaan Wallace K. Harrison werkte ook de Frans-Zwitserse ontwerper Le Corbusier, de Braziliaan Oskar Niemeyer en de Belg Gaston Brunfaut mee aan het ontwerp van het complex.
In teken van zijn ambitie werd België in 1947 voor het eerst verkozen als niet-permanent lid van de Veiligheidsraad. Tot dusver heeft België deze rol zes keer op zich genomen. De meest recente periode was van 2019 tot 2020. België werd eveneens drie keer verkozen tot lid van de VN-Mensenrechtenraad te Genève.
Vandaag draagt België 0,773% van het VN-budget bij en bevindt zich zo in de top-25 van de donorlijst (dat klassement combineert de reguliere begroting, vredeshandhavingsoperaties en internationale tribunalen). Naast deze verplichte bijdragen staat de Belgische Ontwikkelingssamenwerking bekend voor zijn consistente basisfinanciering van VN-organisaties wiens bijdrage voor een groot deel naar de minst ontwikkelde landen (LDC’s) gaat.
België neemt sinds 1948 deel aan vredeshandhavingsoperaties. Onze eerste interventie was in Kasjmir (1949), gevolgd door een grootscheepse missie in Korea (1950). In de daaropvolgende decennia zou België niet meer deelnemen aan dergelijke operaties totdat de missies in Somalië (UNOSOM), het voormalige Joegoslavië (UNPROFOR/UNTAES) en Rwanda (UNAMIR) werden geïnitieerd in de jaren 1990. In Rwanda stierven tien Belgische blauwhelmen, waarna België zich tijdelijk terugtrok uit vredesoperaties. De voorbije jaren heeft het Belgische leger blauwhelmen uitgezonden naar Soedan (UNMIS), Libanon (UNIFIL), het Midden-Oosten (UNTSO), de Democratische Republiek van Congo (MONUSCO) en Mali (MINUSMA). Daarnaast werden ze ingezet voor VN-gemandateerde coalities zoals ISAF in Afghanistan. Wanneer België deelneemt aan zulke vredeshandhavingsoperaties ligt de klemtoon op uitmuntendheid. Door de beperkte omvang van ons leger kunnen we niet overal grote troepenmachten inzetten. Toch streven we ernaar om waar mogelijk te reageren op crisissituaties overal ter wereld. Dit trachten we te bewerkstelligen door het leveren van strategische, medische en luchtcapaciteiten evenals het aannemen van commando, observatie en verbindingstaken. De voorbije jaren maakt men steeds vaker gebruik van civiele middelen (politie, civiele bescherming, rechtbanken) voor crisisbeheer.
Omdat multilateralisme deel uitmaakt van ons diplomatieke DNA, hebben Belgen nooit geaarzeld om verantwoordelijkheid op te nemen binnen de VN-familie. Belgische ambassadeurs hebben meermaals voorzitterschap opgenomen van verscheidene commissies binnen de Algemene Vergadering. Eveneens in het Secretariaat hebben verschillende landgenoten belangrijke posities bekleed, waaronder professor Eric Suy (ondersecretaris-generaal voor juridische zaken en juridisch adviseur van de VN en vervolgens directeur-generaal van de VN-zetel in Genève (1974-1987)), voormalig Belgisch minister Michel Hansenne (directeur-generaal van de Internationale Arbeidsorganisatie van 1989 tot 1999), Peter Piot (de eerste uitvoerend directeur van UNAIDS (van 1995 tot 2008)), ambassadeur Johan Verbeke (speciaal gezant van de Secretaris-Generaal voor Georgië (2009)) en voormalige minister Isabelle Durant (Adjunct-Secretaris-Generaal van de VN-conferentie voor Handel en Ontwikkeling (UNCTAD) (tot 2021)), om er maar enkele te noemen.
Ook nu bekleden een aantal Belgen hoge functies binnen de VN, onder andere:
- Dhr. Philippe Gautier, die werd verkozen tot griffier van het Internationaal Gerechtshof voor een termijn van zeven jaar, ingegaan op 1 augustus 2019. Hij trad in de voetsporen van een andere Belg, Philippe Couvreur, die de functie van 2000 tot 2019 uitoefende.
- Onze voormalige federaal aanklager Serge Brammertz was aanklager van het Joegoslaviëtribunaal tot het in 2017 werd ontbonden. Sindsdien is hij aan de slag als hoofdaanklager van het Internationaal Restmechanisme voor Straftribunalen.
- Dr. Hans Henri P. Kluge is sinds 1 februari 2020 aan de slag als WHO-regiodirecteur voor Europa, nadat hij werd benoemd door het regionaal WHO-comité voor Europa en aangesteld door de uitvoerende raad van de WHO. Hij werd in 2025 herbenoemd als regionaal directeur voor Europa bij de WHO.
- Benoit Van Keirsbilck werd als allereerste Belg ooit verkozen tot lid van het VN-Kinderrechtencomité (het CRC of Committee on the Rights of the Child). Zijn mandaat loopt van 1 maart 2021 tot 28 februari 2025.
- Professor Catherine Van de Heyning werd door de Mensenrechtenraad verkozen om tot 30 september 2023 als onafhankelijk expert te zetelen in het adviescomité van de Mensenrechtenraad, dat werkt als denktank voor die raad.
- Prof. dr. Ludovic Hennebel is sinds 2022 verkozen als onafhankelijk expert en vicevoorzitter bij het VN-comité voor economische, sociale en culturele rechten (CESCR of Committee on Economic, Social and Cultural Rights).